Khi thấy các Tỷ-kheo ở Kosambi cạnh tranh, luận tranh, đả thương nhau bằng lời nói, Thế Tôn gọi họ đến và hỏi: liệu họ có an trú thân, khẩu, ý đối với các đồng phạm hạnh trước và sau lưng hay không. Các Tỷ-kheo thừa nhận là không, và Thế Tôn nhấn mạnh rằng sống như vậy sẽ dẫn đến bất hạnh, đau khổ lâu dài.
Thế Tôn dạy sáu pháp quan trọng để tạo tương ái, tương kính và hòa hợp, giúp Tỷ-kheo sống không tranh luận, nhất trí:
- An trú từ thân hành với đồng phạm hạnh.
- An trú từ khẩu hành với đồng phạm hạnh.
- An trú từ ý hành với đồng phạm hạnh.
- San sẻ tài vật đúng pháp với đồng phạm hạnh.
- Tuân thủ giới luật thanh tịnh, không vi phạm cùng đồng phạm hạnh.
- Tu tập tri kiến của bậc Thánh, dẫn đến diệt khổ chân chánh.
Trong sáu pháp này, tri kiến của bậc Thánh được coi là tối thượng, như mái nhọn của căn nhà, thâu nhiếp tất cả, dẫn người tu tập đến chân chánh diệt tận khổ đau.
Thế Tôn hướng dẫn các Tỷ-kheo cách chứng tri:
- Tự kiểm tra các nội triền (tham, sân, hôn trầm, trạo cử, nghi) để biết tâm có bị triền phược hay không.
- An trú pháp tánh bằng tư duy, tĩnh chỉ, tịnh chỉ, tự nhận thấy tri kiến mình có vượt trội so với Sa-môn hay Bà-la-môn khác hay không.
- Phát lộ, trình bày giới tội đã phạm trước Như Lai hoặc đồng phạm hạnh để phòng hộ, giữ gìn trong tương lai.
- Thành tựu bảy trí tuệ: tri kiến, tịch chỉ, vượt trội so với phàm phu, pháp tánh an trú, sức mạnh tri kiến, nghĩa tín thọ, pháp tín thọ và hân hoan tương ứng với pháp.
Khi Tỷ-kheo thành tựu bảy trí tuệ này, vị ấy đạt quả Dự Lưu: đoạn trừ lậu hoặc, an trú và hướng lên giải thoát. Các Tỷ-kheo nghe xong hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.
Ý chính tóm tắt:
- Đồng phạm hạnh: an trú thân, khẩu, ý với đồng phạm hạnh, san sẻ tài vật, tuân thủ giới luật → hòa hợp, nhất trí.
- Tri kiến bậc Thánh: tối thượng, dẫn đến chân chánh diệt khổ, như mái nhọn thâu nhiếp tất cả.
- Kiểm tra nội triền và tri kiến: tham, sân, hôn trầm, trạo cử, nghi → đoạn trừ triền phược, tuệ tịnh chỉ, tịch chỉ.
- Bảy trí tuệ: chứng quả Dự Lưu, đoạn trừ lậu hoặc, an trú pháp tánh, sức mạnh trí tuệ, tín thọ pháp và hoan hỷ.