Một thời, Thế Tôn trú tại Jetavana, Savatthi. Ngài dạy các Tỷ-kheo rằng nếu muốn hiểu rõ tập tánh (Cetapariyayam) của người khác, phải tìm hiểu về Như Lai, quan sát xem Ngài có phải là Chánh Ðẳng Giác hay không.
- Kiểm tra pháp ô nhiễm và tạp pháp:
- Vị Tỷ-kheo phải khảo sát xem các pháp ô nhiễm hay các pháp tạp có hiện khởi nơi Thế Tôn không. Kết quả: không có hiện khởi, chứng tỏ Ngài không bị ô nhiễm hay vướng nhiễm.
- Ngược lại, các pháp hoàn toàn thanh tịnh có hiện khởi nơi Ngài, và Ngài thành tựu thiện pháp lâu dài.
- Vô úy và đoạn trừ tham ái:
- Thế Tôn từ bỏ dục lạc không phải vì sợ hãi, mà vì đoạn trừ tham ái, không còn bị dục dẫn dắt.
- Ngài sống giữa Tăng chúng hay một mình, đối với thiện hay ác hạnh của những người khác, cũng không khinh bỉ hay bị chi phối, giữ tâm an định và vô úy.
- Cách trả lời khi người khác hỏi về Thế Tôn:
- Một Tỷ-kheo muốn giải thích phải nói rằng: “Tôi đến yết kiến Thế Tôn, nghe Ngài thuyết pháp từ vấn đề này đến vấn đề khác, từ vi diệu này đến vi diệu khác, các pháp hắc bạch cùng các pháp tương đương; sau khi chứng tri, tôi đạt đến cứu cánh từng pháp, khởi lòng tịnh tín đối với Thế Tôn, Pháp và Tăng”.
- Niềm tin có căn cứ:
- Niềm tin này được gọi là có dữ kiện đầy đủ, dựa trên chánh kiến, vững chắc, không bị phá hoại bởi Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma ra hay bất cứ ai.
- Đây là cách tìm hiểu Như Lai đúng pháp, giúp Tỷ-kheo an trú trong tín tâm và chứng tri pháp.
Các Tỷ-kheo nghe xong đều hoan hỷ và tín thọ lời Thế Tôn dạy.
Ý chính tóm tắt:
- Tìm hiểu Như Lai: khảo sát pháp ô nhiễm, pháp tạp, pháp thanh tịnh → xác nhận Ngài là Chánh Ðẳng Giác.
- Vô úy và đoạn trừ tham ái: Thế Tôn từ bỏ dục lạc không vì sợ hãi mà vì không còn tham ái.
- Chứng tri từng pháp: nghe pháp từ vi diệu đến vi diệu, đạt cứu cánh từng pháp.
- Niềm tin đúng pháp: căn cứ trên dữ kiện đầy đủ, chánh kiến, vững chắc, không bị phá hoại.
- Pháp môn đúng: dẫn Tỷ-kheo đến an trú trong tín tâm, chứng tri pháp, đạt cứu cánh giải thoát.