Thế Tôn trú tại Campa, tiếp đón Pessa, con trai người huấn luyện voi, và Du sĩ Kandaraka. Ngài dạy rằng trong thế gian có bốn hạng người:
- Người tự hành khổ mình: tự ép xác, chịu khổ thân, ăn uống tiết chế, mặc y thô, ngủ trên giường gai, tắm lạnh, nhổ râu tóc, sống khổ hạnh cực đoan.
- Người hành khổ người: gây khổ cho người khác, sát sanh, trộm cướp, thợ săn, cai ngục, làm nghề độc ác.
- Người vừa tự hành khổ mình, vừa hành khổ người: chịu khổ bản thân đồng thời gây khổ cho người khác, ví dụ vua hay Bà-la-môn làm lễ tế sinh vật, bắt nô tỳ làm việc cực nhọc.
- Người không tự hành khổ mình, không hành khổ người: sống hiện tại tịch tịnh, không tham dục, cảm nhận mát lạnh, lạc thọ, trú vào Phạm thể, không gây tổn hại cho bản thân hay người khác.
Pessa bày tỏ tâm thích ý nhất đối với hạng thứ tư, vì họ không chấp trước, an trú, tịch tịnh, sống lạc thọ và giải thoát.
Thế Tôn giải thích rằng những vị này:
- Tu tập Bốn Niệm Xứ: quán thân, thọ, tâm, pháp với nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để nhiếp phục tham ái và ưu bi.
- Thực hành giới hạnh và hộ trì các căn: thân, khẩu, ý không khởi ác, không tham dục, không sân hận, không hôn trầm, không nghi.
- Tu bốn tầng thiền:
- Thiền thứ nhất: hỷ lạc do ly dục sinh
- Thiền thứ hai: hỷ lạc do định sinh
- Thiền thứ ba: xả niệm lạc trú
- Thiền thứ tư: xả lạc, xả khổ, không khổ, không lạc
- Thực hành tuệ: nhớ các đời quá khứ, thấy sinh tử và nghiệp quả của chúng sanh, nhận thức rõ Khổ, Khổ tập, Khổ diệt, Con đường đưa đến Khổ diệt, các lậu hoặc, nguyên nhân và cách đoạn trừ.
Nhờ đó, vị ấy thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu, chứng giải thoát, tuệ tri: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn tái sanh”.
Ý chính tóm tắt:
- Bốn loại người trong đời: tự hành khổ mình, hành khổ người, cả hai, và không khổ mình không khổ người.
- Hạng người tối thắng: không tự hành khổ mình, không hành khổ người, sống tịch tịnh, lạc thọ, trú vào Phạm thể.
- Tu tập Bốn Niệm Xứ, giới hạnh, thiền định → nhiếp phục tham ái, ưu bi, đạt tâm giải thoát.
- Nhìn thấy nghiệp quả, sinh tử → tuệ tri Khổ, Khổ tập, Khổ diệt, Con đường diệt Khổ, các lậu hoặc → đoạn trừ lậu hoặc, chứng Niết-bàn.
- Kết quả: vị ấy hoàn toàn giải thoát, không còn tái sanh, tâm thanh tịnh và an lạc.