Bà-la-môn Pingalakoccha hỏi Thế Tôn về các Sa-môn, Bà-la-môn tự xưng là nhứt thiết trí, nhưng Thế Tôn trả lời bằng ẩn dụ lõi cây:
- Một người muốn tìm lõi cây nhưng chỉ chặt cành lá, vỏ ngoài, vỏ trong, giác cây mà không chặt lõi, sẽ không đạt được mục đích.
- Tương tự, nhiều người xuất gia vì lợi dưỡng, danh vọng, tôn kính, hoặc hoan hỷ với thành tựu giới đức, thiền định, tri kiến, nhưng không tinh tấn để chứng pháp tối thượng, thì như người chỉ chặt cành lá, bỏ lõi cây.
Ngược lại, vị Tỷ-kheo:
- Xuất gia vì lòng tin chân chính, không vì danh lợi, không hoan hỷ tự mãn với lợi dưỡng, tôn kính, giới đức, thiền định hay tri kiến.
- Tinh tấn tu tập, đoạn trừ dục, ác bất thiện pháp, phát triển giới đức, thiền định, trí tuệ.
- Chứng các thiền từ Tứ Thiền đến Diệt thọ tưởng, đoạn trừ lậu hoặc bằng trí tuệ.
Thế Tôn kết luận rằng tâm giải thoát bất động chính là mục tiêu cuối cùng của phạm hạnh, là lõi cây của phạm hạnh. Mọi lợi ích, danh vọng, thành tựu đều chỉ là phương tiện, không phải mục tiêu cuối cùng.
Bà-la-môn Pingalakoccha nghe xong hoan hỷ và tín thọ Chánh Pháp, quy y Thế Tôn, Pháp và Tăng.
Tóm tắt ý chính:
- Ẩn dụ lõi cây: chỉ chặt cành lá, vỏ ngoài, vỏ trong mà bỏ lõi → không đạt mục tiêu; tương tự, xuất gia mà không hướng tâm đến giải thoát → không đạt mục tiêu cuối cùng.
- Không vì lợi dưỡng, danh vọng hay thành tựu cá nhân: những thứ này chỉ là phương tiện.
- Tinh tấn tu tập giới đức, thiền định, trí tuệ → đoạn trừ lậu hoặc, đạt tâm giải thoát bất động.
- Tâm giải thoát bất động là mục tiêu tối thượng, là lõi cây của phạm hạnh.