TRUNG BỘ KINH SỐ 20 – KINH AN TRÚ TẦM

Thế Tôn dạy rằng, một Tỷ-kheo muốn tu tập đạt tăng thượng tâm, cần thực hành năm bước quan trọng đối với các tầm ác bất thiện liên hệ đến dục, sân, si:

  1. Thay thế bằng thiện tướng: Khi một tầm bất thiện khởi lên, vị ấy phải tác ý một tướng khác liên hệ đến thiện. Nhờ vậy, tầm ác bất thiện được trừ diệt, nội tâm trở nên an trú, an tịnh, nhất tâm và định tĩnh. Ví dụ giống như thợ mộc dùng một cái nêm đánh bật cái nêm khác.
  2. Quán sát nguy hiểm: Nếu ác tầm vẫn khởi, vị ấy quán sát mức độ nguy hiểm của tầm: đây là tầm có khổ báo, có tội, có hại. Nhờ quán sát như vậy, tầm ác bất thiện biến mất, tâm được an tịnh. Ví dụ như người trẻ thấy xác rắn hay xác chó quàng vào cổ sẽ ghê sợ, tương tự là sự nhận thức nguy hiểm của ác tầm.
  3. Không ức niệm, không tác ý: Nếu ác tầm vẫn xuất hiện, vị ấy không tác ý, không nhấn mạnh hay níu giữ chúng. Nhờ vậy, tầm ác được diệt trừ, tâm an trú và định tĩnh, giống như nhắm mắt tránh sắc pháp không muốn thấy.
  4. Tác ý hành tướng và an trú: Nếu ác tầm vẫn còn, vị ấy tác ý đến hành tướng và sự an trú của tầm, điều hòa tâm, giúp ác tầm được chế ngự và trừ diệt, nội tâm trở nên an tịnh.
  5. Chế ngự tâm bằng quyết tâm mạnh mẽ: Nếu ác tầm vẫn khởi, vị ấy nghiến răng, dán lưỡi, lấy tâm chế ngự tâm, như lực sĩ chế ngự người yếu, nhờ đó các ác tầm được đoạn tận, tâm an trú và định tĩnh.

Khi thực hành đầy đủ các bước này, Tỷ-kheo được gọi là đã an trú trong đạo tầm pháp môn: có thể tác ý theo ý muốn, đoạn trừ khát ái, giải thoát kiết sử, chinh phục kiêu mạn và chấm dứt khổ đau. Nội tâm đạt trạng thái an tịnh, nhất tâm, định tĩnh và tự do