Bài kinh kể về Đức Phật trú tại Xá-vệ, ở Kỳ-đà-lâm, tinh xá ông Cấp Cô Độc. Tại đây, Ngài tán thán Tôn giả Xá-lợi-phất (Sariputta) là bậc đại trí tuệ và giảng rõ quá trình tu tập thiền định, quán sát các pháp và thành tựu giải thoát của Tôn giả.
Trước hết, Đức Phật nói rằng Xá-lợi-phất có hiền trí, đại tuệ, quảng tuệ, hỷ tuệ, tiệp tuệ, lợi tuệ và quyết trạch tuệ. Trong suốt nửa tháng, Tôn giả thực hành bất đoạn pháp quán, tức liên tục nhận biết các pháp khi chúng sinh khởi, tồn tại và đoạn diệt.
Tôn giả lần lượt chứng và an trú bốn Thiền. Ở mỗi tầng Thiền, Xá-lợi-phất đều thấy rõ các trạng thái tâm và các pháp đi kèm đều do duyên sinh, trước không có, rồi sinh khởi và cuối cùng đoạn diệt. Vì thấy rõ như vậy, Tôn giả không luyến ái, không chống đối và không chấp thủ vào bất kỳ trạng thái Thiền nào.
Sau bốn Thiền, Tôn giả tiếp tục tiến đến các tầng thiền vô sắc gồm Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ và Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Dù đạt những trạng thái rất vi tế, Tôn giả vẫn thấy chúng là những pháp sinh diệt và không xem đó là cứu cánh.
Cuối cùng, Xá-lợi-phất vượt khỏi Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng Diệt thọ tưởng định. Nhờ trí tuệ thấy rõ, các lậu hoặc được đoạn tận. Khi ấy, Tôn giả biết rằng không còn sự giải thoát nào cao hơn và không còn việc gì phải làm thêm nữa.
Đức Phật tán thán Xá-lợi-phất là người đã thành tựu viên mãn Thánh giới, Thánh định, Thánh tuệ và Thánh giải thoát; là người con chân chánh của Như Lai, thừa tự Chánh pháp chứ không thừa tự vật chất, và có khả năng tiếp tục chuyển vận Pháp luân mà Đức Phật đã khai mở.
Tóm lại, bài kinh nhấn mạnh:
- Xá-lợi-phất là vị đệ tử có trí tuệ sâu rộng và khả năng quán sát tinh tế.
- Trong mọi tầng Thiền, Tôn giả đều thấy rõ sự sinh, trụ và diệt của các pháp.
- Không nên chấp trước ngay cả vào những trạng thái thiền định cao nhất.
- Con đường tu tập tiến từ bốn Thiền đến bốn tầng vô sắc và Diệt thọ tưởng định.
- Nhờ không luyến ái, không chấp thủ và đoạn tận lậu hoặc, hành giả đạt giải thoát hoàn toàn.
- Xá-lợi-phất được Đức Phật xác nhận là bậc thừa tự Chánh pháp và chơn chánh tiếp nối Pháp luân vô thượng.
