Xá lợi (Sanskrit: śarīra, Pali: sarīra) là những phần kết tinh còn lại sau khi hỏa táng thân của một bậc tu hành có giới – định – tuệ sâu dày, thường là Đức Phật, các vị A-la-hán, hoặc những vị cao tăng đắc đạo.
Xá lợi được xem là tinh túy của giới thân huệ mạng, là thành tựu của sự tu tập, chứ không phải là phép màu hay điều thần bí.
1. Xá lợi có những loại gì?
Phật giáo ghi nhận nhiều dạng xá lợi:
– Xá lợi thân (nhục thân xá lợi): Những viên nhỏ như ngọc, nhiều màu sắc:
• Trắng như bạch ngọc
• Hồng như san hô
• Xanh, tím, vàng nhạt
Thường xuất hiện sau khi hỏa táng.
– Xá lợi tóc, răng, móng: Ví dụ nổi tiếng: Xá lợi răng Phật được thờ ở Sri Lanka.
– Xá lợi xương: Các mảnh xương cứng còn lại sau thiêu.
2. Vì sao có xá lợi?
Theo Phật giáo, đó là kết quả của công phu tu tập:
• Giữ giới thanh tịnh
• Tâm định sâu
• Trí tuệ sáng
• Thân tâm nhu hòa, thanh khiết
Nên cơ thể khi hóa thành tinh thể, giống như muối kết tinh trong nước trong.
3. Xá lợi có công năng gì?
Xá lợi là biểu tượng:
• Gợi nhắc công đức tu tập
• Làm tăng trưởng niềm tin
• Là ruộng phước để chiêm bái, lễ bái
• Nhắc rằng kết quả tu tập là có thật
Không có nghĩa là ban phước hay xua đuổi tà ma như dân gian hay hiểu sai.
4. Đức Phật dạy điều gì về việc thờ xá lợi?
Trong Kinh Đại Bát Niết Bàn, Đức Phật dạy xây tháp thờ xá lợi để:
• Người đời sau có nơi tưởng niệm
• Khởi tâm cung kính
• Nhắc nhớ con đường tu học
Nhưng Ngài nhấn mạnh:
Giữ giới – tu tâm – sống tỉnh thức mới là xá lợi quý nhất.
Biên soạn: Minh Bảo