Bài kinh diễn ra không lâu sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn, khi Tôn giả Ananda trú tại Vương Xá, ở Trúc Lâm. Trong cuộc đàm luận với Bà-la-môn Gopaka Moggallana và đại thần Vassakara, Tôn giả Ananda giải thích về vai trò đặc biệt của Đức Phật, chỗ nương tựa của Tăng đoàn và pháp tu Thiền chân chánh.
Trước hết, Tôn giả Ananda khẳng định không một Tỷ-kheo nào có thể thành tựu đầy đủ những pháp như Đức Phật, bởi Ngài là bậc khai mở con đường chưa từng được biết, còn các đệ tử là những người thực hành và đi theo con đường ấy.
Sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn, Ngài không chỉ định một cá nhân nào làm người lãnh đạo hay chỗ nương tựa tối cao của Tăng đoàn. Tôn giả Ananda khẳng định: “Pháp là chỗ nương tựa của chúng tôi.” Tăng chúng sống theo Pháp và Luật, cùng tụ họp trong ngày Bố-tát, kiểm điểm giới hạnh và xử lý những lỗi phạm đúng theo lời Phật dạy.
Tuy không có người kế vị Đức Phật, Tăng đoàn vẫn cung kính và nương tựa những vị có phẩm hạnh cao quý. Tôn giả Ananda trình bày mười pháp đáng kính, tiêu biểu như: đầy đủ giới hạnh, đa văn, biết đủ, thành tựu bốn Thiền, các thắng trí và cuối cùng là đoạn tận lậu hoặc, thành tựu tâm giải thoát và tuệ giải thoát.
Về Thiền định, Tôn giả Ananda giải thích rằng Đức Phật không tán thán mọi loại Thiền. Những trạng thái còn bị dục tham, sân hận, hôn trầm, trạo hối và nghi hoặc chi phối không phải Thiền đáng tán thán. Ngài tán thán sự tu tập bốn Thiền, từ ly dục, ly bất thiện pháp cho đến xả niệm thanh tịnh.
Tóm lại, bài kinh nhấn mạnh:
- Đức Phật là bậc khai mở và chỉ bày con đường giác ngộ.
- Sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn, Pháp và Luật là chỗ nương tựa của Tăng đoàn.
- Người đáng được kính trọng phải có giới đức, trí tuệ, thiền định và sự giải thoát.
- Không phải mọi trạng thái Thiền đều đáng tán thán; Thiền chân chánh phải thoát khỏi các pháp bất thiện.
- Người đệ tử Phật phải nương Pháp, hành Pháp và tiếp tục con đường Đức Phật đã chỉ dạy.
