Thế Tôn dạy các Tỷ-kheo rằng khi được gọi là Sa-môn, họ phải thực hành các pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn để danh xưng và tự nhận của mình trở nên chân thật. Các pháp môn này bao gồm:
- Đoạn trừ các ác pháp và lậu hoặc: tâm tham dục, sân hận, phẫn nộ, hiềm thù, giả dối, não hại, tật đố, xan lẫn, man trá, xảo trá, ái dục, tà kiến đều được đoạn trừ.
- Tu tập bốn tâm cao thượng: từ, bi, hỷ, xả, phát triển tâm quảng đại vô biên, không hận, không sân, an trú nội tâm.
- Thực hành an trú định tĩnh: nhờ nội tâm định tĩnh, vị Tỷ-kheo có thể tu tập pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn, thực hành đầy đủ giới hạnh, thiền định, trí tuệ và giải thoát.
- Kết quả của tu tập: vị ấy chứng tri, chứng ngộ, đạt vô lậu tâm giải thoát và tuệ giải thoát, trở thành Sa-môn chân chính, không còn tái sanh vào luân hồi.
Thế Tôn giải thích rằng Sa-môn hạnh không phụ thuộc vào hình thức bên ngoài: mang đại y, sống lõa thể, bện tóc, sống thoa bụi, sống theo lễ nghi hay ngoài trời… tất cả đều không thể tự nó đoạn trừ lậu hoặc. Nội tâm thanh tịnh, đoạn trừ các lậu hoặc và thực hành từ bi, hỷ, xả mới là cốt lõi của Sa-môn hạnh.
Bài kinh dùng ẩn dụ hồ sen với nước mát trong: bất cứ ai đến từ phương Đông, Tây, Nam, Bắc hay bất kỳ nơi nào, khi tu tập pháp Thế Tôn, nhờ nội tâm định tĩnh và an trú, đều được giải khát, giải nóng, đạt an lạc, minh họa rằng pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn phổ cập mọi nơi, mọi chúng sanh.
Cuối cùng, các Tỷ-kheo nghe Thế Tôn giảng đều hoan hỷ, tín thọ lời dạy.
Ý chính tóm tắt:
- Sa-môn hạnh dựa vào nội tâm thanh tịnh, không dựa vào hình thức bên ngoài.
- Đoạn trừ lậu hoặc, ác pháp: tham, sân, phẫn nộ, ái dục, tà kiến…
- Tu tập bốn tâm cao thượng (từ, bi, hỷ, xả), an trú nội tâm → định tĩnh, an lạc.
- Kết quả: chứng tri, chứng ngộ, vô lậu tâm giải thoát, trở thành Sa-môn chân chính.
- Phổ cập cho mọi chúng sanh: pháp môn xứng đáng bậc Sa-môn như hồ sen mát, chữa khát và nóng bức cho tất cả.