Bài kinh kể về Đức Phật trú tại Xá-vệ, Kỳ-đà Lâm, tinh xá ông Cấp Cô Độc. Trong một buổi tụ họp, các Tỷ-kheo tán thán thần thông, trí tuệ và những đặc tính hy hữu của Như Lai, đặc biệt là khả năng biết rõ về chư Phật trong quá khứ. Nhân đó, Đức Phật khuyến khích Tôn giả A-nan trình bày thêm những điều hy hữu, chưa từng có của Ngài.
Trước hết, Tôn giả A-nan thuật lại rằng khi còn là Bồ-tát, Ngài đã an trú tại cõi trời Đâu-suất với đầy đủ chánh niệm và tỉnh giác. Sau khi hết thọ mạng tại cõi trời này, Bồ-tát cũng với chánh niệm, tỉnh giác mà nhập vào mẫu thai. Khi ấy, một hào quang vô lượng xuất hiện, chiếu sáng khắp các thế giới và khiến mười ngàn thế giới rung động.
Trong thời gian Bồ-tát ở trong thai mẹ, nhiều sự kiện đặc biệt được ghi nhận. Bốn vị Thiên tử bảo hộ Bồ-tát và mẹ Ngài; mẹ Bồ-tát tự nhiên giữ gìn giới hạnh thanh tịnh, không bị bệnh tật, sống trong sự hoan hỷ và có thể nhìn thấy rõ hình hài Bồ-tát trong thai. Sau khi sinh Bồ-tát được bảy ngày, bà qua đời và tái sinh lên cõi trời Đâu-suất.
Đến khi đản sinh, Bồ-tát được mẹ sinh ra trong tư thế đứng. Chư Thiên đón đỡ Ngài trước loài người, thân Ngài thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi những chất bất tịnh. Hai dòng nước nóng và lạnh từ hư không xuất hiện để tắm rửa cho Bồ-tát và mẹ Ngài.
Đặc biệt, ngay sau khi đản sinh, Bồ-tát đứng vững trên hai chân, hướng về phương Bắc, bước đi bảy bước và tuyên bố đây là đời sống cuối cùng, không còn phải tái sinh. Cùng lúc ấy, hào quang vô lượng lại xuất hiện, chiếu sáng khắp các cảnh giới và khiến mười ngàn thế giới rung động.
Ở phần cuối, Đức Phật bổ sung một đặc tính hy hữu quan trọng của Như Lai: mọi cảm thọ, tưởng và suy tầm khi khởi lên, tồn tại hay biến hoại đều được Ngài nhận biết rõ ràng. Điều này làm nổi bật sự chánh niệm, tỉnh giác và trí tuệ viên mãn của bậc Giác ngộ.
Tóm lại, bài kinh nhấn mạnh:
-
Như Lai có những đặc tính hy hữu, chưa từng có, được Tôn giả A-nan thuật lại và Đức Phật xác nhận.
-
Bồ-tát luôn đầy đủ chánh niệm và tỉnh giác, từ khi an trú ở cõi trời Đâu-suất cho đến lúc nhập mẫu thai.
-
Sự nhập thai và đản sinh của Bồ-tát gắn liền với nhiều hiện tượng đặc biệt, như hào quang vô lượng và sự rung động của mười ngàn thế giới.
-
Mẹ Bồ-tát có đời sống thanh tịnh và được bảo hộ trong thời gian mang thai.
-
Khi đản sinh, Bồ-tát bước đi bảy bước và tuyên bố đây là đời sống cuối cùng, không còn tái sinh.
-
Đặc tính hy hữu sâu sắc của Như Lai là biết rõ sự sinh khởi, tồn tại và biến hoại của cảm thọ, tưởng và suy tầm.
Tinh thần nổi bật của bài kinh là tán thán những sự kiện hy hữu trong cuộc đời Đức Phật, đồng thời đề cao sự chánh niệm, tỉnh giác và trí tuệ thấy biết như thật của Như Lai.
