Khi Thế Tôn trú tại Jetavana, Savatthi, các gia chủ Bà-la-môn Veranjaka hỏi Ngài tại sao có loài hữu tình sau khi mạng chung phải sinh vào cõi dữ, địa ngục, ác thú, trong khi có loài lại sinh vào thiện thú, Thiên giới, đời này. Thế Tôn trả lời: do nhân hành phi pháp, phi chánh đạo sinh ác quả; do nhân hành đúng pháp, đúng chánh đạo sinh thiện quả.
Ngài phân tích chi tiết:
- Thân hành phi pháp: sát sanh, tàn nhẫn, lấy của không cho, sống tà hạnh, giao cấu trái phép…
- Khẩu hành phi pháp: vọng ngữ, nói hai lưỡi, ly gián, lời thô ác, lời phi thời, phi pháp, phi lợi, phá hoại hòa hợp…
- Ý hành phi pháp: tham lam, sân hận, hại người, tà kiến về bố thí, kết quả thiện ác, đời này và đời sau.
Ngược lại, hành đúng pháp, đúng chánh đạo gồm:
- Thân: từ bỏ sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh, sống từ bi.
- Khẩu: nói chân thật, không hai lưỡi, hòa hợp, nói lời thiện, lợi ích, hợp thời, đúng pháp, đáng gìn giữ.
- Ý: không tham, không sân, có chánh kiến, mong mọi hữu tình an lạc, thấy bố thí và hành thiện có quả, tin có đời này và đời sau, các Sa-môn, Bà-la-môn chân chính hành trì và tuyên thuyết đúng pháp.
Nhờ tu tập đúng pháp:
- Có thể được sanh vào các gia đình giàu có, vương tộc, hoặc thân hữu với cõi trời Tứ Thiên vương, Ba mươi ba, Dạ ma, Hóa lạc, Phi tưởng phi phi tưởng xứ…
- Có thể chứng tâm giải thoát và tuệ giải thoát vô lậu ngay trong đời này.
Các gia chủ Bà-la-môn nghe xong hoan hỷ, tín thọ và quy y Thế Tôn, Pháp và Tăng, xin làm đệ tử trọn đời.
Ý chính tóm tắt:
- Nhân quả hành vi: thân, khẩu, ý phi pháp → sinh ác cảnh; thân, khẩu, ý đúng pháp → sinh thiện cảnh.
- Ba loại thân, bốn loại khẩu, ba loại ý đúng pháp: từ bỏ sát sanh, tà hạnh, vọng ngữ, ly gián, tham, sân, tà kiến → dẫn đến thiện quả.
- Tu tập đúng pháp: có thể sanh vào vương tộc, cõi trời, hoặc chứng tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu.
- Hoan hỷ, tín thọ và quy y là phản ứng đúng khi nghe pháp chân chính.